اخبار

درگذشت محسن خلیلی عراقی | خالق گرمای خانه‌های ایران

درگذشت محسن خلیلی عراقی
درگذشت محسن خلیلی عراقی | خالق گرمای خانه‌های ایران

خبر درگذشت محسن خلیلی عراقی، موجی از اندوه را در میان فعالان اقتصادی و صنعتگران به همراه داشت. در روزگاری که تولید با چالش‌های بی‌شماری روبه‌روست، وداع با مردی که هفت دهه از عمرش را بی‌وقفه صرف نوآوری و حفظ سنگرهای اقتصادی کرد، ضایعه‌ای عمیق است.

او از آن دست مدیرانی نبود که تنها به سودآوری شرکت خود بیندیشد؛ او یک «مصلح اقتصادی» بود. نگاه فراگیر خلیلی عراقی باعث شد تا علاوه بر موفقیت در مدیریت بوتان، همواره دغدغه رشد کل زیست‌بوم کسب‌وکار ایران را داشته باشد. نگاه انسانی او به مقوله اشتغال، از او شخصیتی مرجع ساخت که احترام همگان را برمی‌انگیخت.

 تاسیسات بارمان، به عنوان عضوی از خانواده بزرگ تأسیسات و سیستم‌های گرمایشی کشور که همواره وام‌دار نوآوری‌های پیشگامانی چون او هستیم، درگذشت این کارآفرین سترگ را به خانواده محترم خلیلی عراقی، مدیران و پرسنل زحمتکش گروه صنعتی بوتان و تمامی جامعه صنعتگران ایران تسلیت می‌گوییم. بی‌شک مادامی که شعله‌ای برای گرمابخشی در خانه‌های این سرزمین روشن است، یاد و نام او زنده خواهد ماند.

فهرست مقاله

علت درگذشت محسن خلیلی عراقی

محسن خلیلی عراقی، بنیان‌گذار گروه صنعتی بوتان و از پیشگامان صنعت ایران، روز جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵ در سن ۹۷ سالگی درگذشت. با توجه به سن بالای این کارآفرین برجسته، علت اصلی فوت ایشان «کهولت سن» و ضعف‌های جسمانیِ طبیعی ناشی از یک قرن زندگی پرفرازونشیب بوده است. در پیام‌های تسلیت و اخبار منتشرشده از سوی چهره‌های اقتصادی مانند مسعود نیلی و رسانه‌های معتبر، به بیماری حاد یا حادثه ناگهانی خاصی به عنوان علت مرگ اشاره نشده و پایان حیات وی پیامد طبیعی کهولت در دهه‌ دهم زندگی‌اش ارزیابی می‌شود.

پایان حیات فیزیکی این اسطوره صنعتگر گرچه بر اثر روند طبیعی افزایش سن رقم خورد، اما نقطه ختامی بر حضور یکی از استوارترین مدافعان بخش خصوصی در ایران است. او که سال‌ها برای حفظ چرخه تولید ملی جنگید و حتی ۲۵۴ بار برای جلوگیری از مصادره کارخانه‌اش در دادگاه‌ها حضور یافت، سرانجام در آرامش و به اقتضای طبیعت از میان رفت. با این وجود، میراث او به عنوان نهادساز و خالق رفاه در زندگی مدرن ایرانیان، فراتر از محدودیت‌های عمر طبیعی یک انسان در تار و پود صنعت کشور به حیات خود ادامه می‌دهد.

زندگی نامه محسن خلیلی عراقی بنیان گذار شرکت بوتان

محسن خلیلی عراقی در پنجم تیرماه ۱۳۰۸ در شهر تهران و در خانواده‌ای اصیل پا به عرصه وجود گذاشت؛ خانواده‌ای که کار، تلاش و سازندگی در آن جایگاهی والا داشت. پرورش یافتن در سایه پدری کارآفرین و خوش‌نام همچون محمود خلیلی، بستری فراهم کرد تا او از همان دوران کودکی با الفبای صنعت و توسعه آشنا شود و نگاهی عمیق و آینده‌نگرانه به مفهوم تولید ملی در ذهنش ریشه بدواند.

مسیر بالندگی او با تحصیل در مدارس نام‌ دار و انسان‌سازی چون شاهپور تجریش، ایرانشهر و البرز شکل گرفت و استعداد ذاتی‌اش در مباحث فنی، او را به سمت مدارج عالی علمی سوق داد. این علاقه و نبوغ باعث شد تا در سال ۱۳۲۸ به قطب علمی آن روزهای کشور، یعنی دانشگاه تهران راه یابد و تحصیلات خود را در رشته تخصصی «الکترومکانیک» با جدیت دنبال کند.

سال ۱۳۳۲، نقطه عطفی در زندگی او و البته تاریخ صنعت ایران بود؛ دورانی که کشور بیش از هر زمان دیگری برای شکوفایی به توسعه زیرساخت‌های صنعتی نیاز داشت. خلیلی عراقی با درک این نیاز تاریخی و بلافاصله پس از فارغ‌التحصیلی، آستین همت بالا زد و دانش آکادمیک و مهندسی خود را به میدان عمل آورد تا آغازگر تحولی بی‌بدیل در مسیر آبادانی کشور باشد.

تاریخچه تأسیس شرکت بوتان و ورود گاز به ایران

دهه ۳۰ شمسی سرآغاز یک تحول بزرگ در سبک زندگی و رفاه ایرانیان بود؛ تحولی که جرقه آن در جریان سفرهای مطالعاتی محسن خلیلی و پدرش به مناطق نفت‌خیز جنوب زده شد. آن‌ها در خوزستان با صحنه‌ای تأمل‌برانگیز مواجه شدند: سوختن و هدررفت بی‌وقفه گازهای همراه چاه‌های نفت که به عنوان محصولی جانبی و بی‌مصرف آسمان پالایشگاه‌ها را سیاه می‌کرد. ذهن خلاق و مهندسی محسن خلیلی، این هدررفت عظیم سرمایه ملی را به یک فرصت استثنایی برای تأمین انرژی پاک و نوین بدل کرد.

با هدف مهار این ثروت و انتقال آن به خانه‌های مردم، محسن خلیلی با همراهی و حمایت پدرش در ۱۹ مرداد ۱۳۳۲، «شرکت بوتان» را تأسیس کرد. این اقدام متهورانه در شرایطی صورت گرفت که زیرساخت‌های صنعتی کشور بسیار ضعیف بود، اما آن‌ها با تکیه بر دانش فنی و اراده‌ای پولادین، موفق شدند برای نخستین بار گاز مایع را مهار کرده و آن را در قالب سیلندرهای قابل حمل و ایمن برای مصارف خانگی و صنعتی بسته‌بندی و آماده‌سازی کنند.

اما تأمین گاز تنها نیمی از این مسیر تاریخی بود؛ چالش اصلی، تغییر فرهنگ مردمی بود که سال‌ها برای پخت‌وپز و گرمایش به هیزم، زغال و نفت سفید عادت کرده بودند. برای غلبه بر این مانع و تکمیل زنجیره مصرف، خلیلی عراقی در سال ۱۳۳۳ اولین نسل از اجاق‌ها و تجهیزات گازسوز را در ایران تولید و روانه بازار کرد. او با راه‌اندازی شبکه‌ای منظم برای توزیع کپسول‌های گاز، نه‌تنها پایه‌گذار صنعت لوازم گازسوز در کشور شد، بلکه رفاه، پاکیزگی و گرمای مدرن را به خانه‌های ایرانیان هدیه داد.

توفان انقلاب و حماسه ۲۵۴ جلسه دادگاه برای حفظ تولید

پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ و التهابات پس از آن، طوفانی از تغییرات بنیادین را در فضای اقتصادی کشور به همراه داشت که دامن‌گیر بسیاری از صنایع و کارخانه‌های بزرگ شد. در این دوران پرالتهاب، موج مصادره‌ها به شرکت بوتان نیز رسید و حکم مصادره این دستاورد بزرگ ملی صادر گردید؛ اتفاقی تلخ که می‌توانست نقطه پایانی بر دهه‌ها تلاش، نوآوری و اشتغال‌زایی خاندان خلیلی باشد و شیرازه این واحد پویای صنعتی را از هم بپاشد.

اما محسن خلیلی عراقی، به جای تسلیم شدن در برابر ناملایمات یا ترک کشور مانند بسیاری از هم‌نسلانش، راه سخت‌تر یعنی مقاومت و دفاع از حقانیت مسیر تولید را برگزید. او با ایمانی راسخ به پاک‌دستی اقتصادی خود و تعهدی عمیق نسبت به سرنوشت صدها کارگر زحمتکش بوتان، در یک ماراتن طاقت‌فرسای حقوقی و فرساینده، شخصاً در ۲۵۴ جلسه دادگاه حضور یافت تا ثابت کند سرمایه این کارخانه، حاصل رانت نبوده، بلکه دستاورد عرق جبین، نوآوری و دانش مهندسی است.

این ایستادگی تاریخی و پیگیری‌های خستگی‌ناپذیر که بیش از دو دهه به طول انجامید، سرانجام در سال ۱۳۸۲ به ثمر نشست و با رفع کامل حکم مصادره، حق مالکیت مشروع وی در پیشگاه قانون به اثبات رسید. مقاومت جانانه خلیلی عراقی در آن سال‌های سخت، نه‌تنها چراغ تولید و چرخه اشتغال را در گروه صنعتی بوتان روشن نگه داشت، بلکه او را به نمادی بی‌بدیل و اسطوره‌ای از استقامت بخش خصوصی در تاریخ اقتصاد مدرن ایران تبدیل کرد.

میراث محسن خلیلی عراقی برای نسل های آینده

نگاه محسن خلیلی عراقی به عرصه اقتصاد، هرگز به مرزهای کارخانه و منافع شخصی بنگاهش محدود نماند. او عمیقاً باور داشت که رشد پایدار یک واحد تولیدی، در گرو توسعه متوازن کل زیست‌بوم کسب‌وکار کشور است و به همین دلیل، بخش مهمی از عمر خود را صرف پایه‌گذاری و تقویت تشکل‌های مدنی و صنفی کرد. نقش محوری او در تأسیس «انجمن مدیران صنایع»، مشارکت جدی در شکل‌گیری «کنفدراسیون صنعت ایران» و حضور مستمر و دغدغه‌مندانه در اتاق بازرگانی تهران، از او شخصیتی فراتر از یک تولیدکننده ساخت و بحق لقب «معمار نهادسازی بخش خصوصی» را برایش به ارمغان آورد.

در اندیشه این کارآفرین بزرگ، «کار» تنها ابزاری برای انباشت سرمایه نبود، بلکه جوهره اصلی حیات و مبنای سعادت جامعه به شمار می‌رفت. او کارخانه را نه یک ماشین مکانیکی برای تولید پول، بلکه یک بستر بزرگ برای توسعه انسانی، آموزش نظم، ارتقای مهارت‌ها و تأمین شرافتمندانه معیشت پرسنل می‌دانست. خلیلی عراقی با پایبندی عملی به مسئولیت‌های اجتماعی، به جامعه اقتصادی نشان داد که ثروت‌آفرینی واقعی زمانی ارزشمند و ماندگار است که با آبادانی کشور و ارتقای سطح رفاه عمومی گره خورده باشد.

امروز، گرچه محسن خلیلی عراقی پس از نزدیک به یک قرن زندگی پربار از میان ما رفته است، اما میراث او در تار و پود صنعت و زندگی روزمره مردم ایران نفس می‌کشد. او به نسل‌های پس از خود آموخت که با تکیه بر نوآوری، پشتکار و عشق به وطن، می‌توان در برابر سخت‌ترین توفان‌ها ایستاد و مسیر توسعه را هموار کرد. تا زمانی که شعله‌ای برای گرمابخشی در خانه‌های این سرزمین روشن است و چرخی در کارخانه‌های تولید ملی می‌چرخد، نام و یاد بنیان‌گذار بوتان به عنوان یکی از درخشان‌ترین ستاره‌های آسمان صنعت ایران، جاودانه خواهد ماند.

سوالات متداول درباره درگذشت محسن خلیلی عراقی

۱. محسن خلیلی عراقی که بود و چه نقشی در صنعت ایران داشت؟

محسن خلیلی عراقی بنیان‌گذار گروه صنعتی بوتان و پدر صنعت گاز مایع ایران بود. او برای نخستین بار با مهار گازهای هدررفت پالایشگاه‌ها و تولید تجهیزات گازسوز، نقش مهمی در تغییر سبک زندگی مردم و ورود انرژی گاز به خانه‌های ایرانیان ایفا کرد.

۲. بنیان‌گذار شرکت بوتان در چه تاریخی و به چه علتی درگذشت؟

ایشان در روز جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵ در سن ۹۷ سالگی و به دلیل کهولت سن و روند طبیعی افزایش سن درگذشت.

۳. ایده اولیه تأسیس شرکت بوتان از کجا شکل گرفت؟

این ایده در دهه ۳۰ شمسی و در جریان سفرهای مطالعاتی محسن خلیلی و پدرش به خوزستان شکل گرفت. آن‌ها با مشاهده سوختن بی‌فایده گازهای همراه چاه‌های نفت، تصمیم گرفتند این ثروت ملی را مهار کرده و به عنوان سوخت خانگی ایمن توزیع کنند.

۴. شرکت بوتان در چه سالی تأسیس شد؟

این شرکت در ۱۹ مرداد سال ۱۳۳۲ تأسیس شد و تنها یک سال بعد (۱۳۳۳) توانست اولین نسل از اجاق‌ها و وسایل گازسوز را در ایران به تولید برساند.

۵. ماجرای حضور محسن خلیلی عراقی در ۲۵۴ جلسه دادگاه چه بود؟

پس از انقلاب ۱۳۵۷، حکم مصادره شرکت بوتان صادر شد. محسن خلیلی به جای رها کردن کارخانه، برای دفاع از حق مالکیت خود و حفظ اشتغال کارگرانش، شخصاً در ۲۵۴ جلسه دادگاه در طول بیش از دو دهه شرکت کرد و سرانجام در سال ۱۳۸۲ موفق به دریافت حکم رفع مصادره شد.

تاسیسات بارمان را در گوگل دنبال کنید

دنبال کردن در گوگل

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *